GÜNDEM SİYASET EKONOMİ BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT MEDYA YAŞAM TÜMÜ
Mahmut Arslan AA'ya Konuştu...
Mahmut Arslan AA'ya Konuştu...
2020 Bedelli ve Dövizle Askerlik Ücretleri...
2020 Bedelli ve Dövizle Askerlik Ücretleri...
Bakan'dan O Öğrencilere Burs Müjdesi...
Bakan'dan O Öğrencilere Burs Müjdesi...
Diyanet'ten Faiz Açıklaması...
Diyanet'ten Faiz Açıklaması...
EKONOMİ, İLLE DE EKONOMİ
9 Aralık 2019 Pazartesi

Av. Hüseyin ÖZ

HAK-İŞ Konfederasyonu Genel Başkan Yardımcısı ve

Hizmet-İş Sendikası Genel Başkan Vekili

Ekonomiyi hayatımızın her anında ve her mevkisinde başköşeye oturtmak; insani de değildir, ahlaki de. Üstelik, inançlarımıza da ters. Biz insanların bütün yaşamları, diğer canlı varlıklar gibi; güvenlik, üreme, beslenmeden ibaret değildir. Yeryüzünün halifesi olarak bizler, tüm mahlukattan çok daha fazla donanımlıyız, daha fazla yükümlülüklerimiz var ve pek çok farklı alanlarda performans ortaya koymaya muktediriz. Siyaset, kültür, eğitim, sanat, edebiyat, estetik gibi alanlarla ilgilenebiliriz. En fazla da birbirimizle ilgiliyiz. Üzülürüz, seviniriz, heyecanlanırız, küseriz, severiz, öfkeleniriz. Vefa ve sadakat uğruna kendimizi bile feda edebiliriz. En beklenmedik anlarda ihanet eden de olur. Buna benzer pek çok ruh halleri sergileriz ve bu haller, birbirimizle olan bağlarımız, bağlantılarımızla ilgilidir.

Bununla birlikte ekonomik hayatımız; insani, ahlaki, dini ilgilerimizle bağımızı kopardı. Hepimiz; yediklerimize, giydiklerimize, gezdiklerimize, eğlendiklerimize bakarak birbirimize itibar eder hale geldik. Evimizin, arabamızın, takılarımızın etiketi kadar, birbirimize değer verdiğimizi fark bile edemiyoruz. Oğlumuzu, kızımızı evlendirirken ahlak, edep, haysiyet, asalet ölçülerini değil; münasip gördüğümüz adayı; onun katı, yatı, arabası, yaşam standardı ile ölçüp biçiyoruz.

Kısacası, modern iktisatçıların birkaç asır önce bizi tarif ettiği gibi hepimiz, bütün insanlık tam anlamıyla, homo economicus kıvamındayız. İtiraz etmeye aklımızın, fikrimizin ermemesi bir yana, bu durumu inkar etmeye bile mecalimiz yok.

Ekonomik İstikrar, Siyasal ve Sosyokültürel İstikrar Getirir

Nitekim bu yazının başlığını bu yüzden, “Ekonomi, İlle de Ekonomi” koyduk. Çünkü siyasal iktidarın geleceğine, ülkemizin istikbaline dair tahminleri, ekonomik hayata bakarak ileri sürebiliriz. Siyasal istikrar ekonomiye bağlıdır. Sosyokültürel olarak birliğimiz, bütünlüğümüz, kardeşliğimiz; toplumsal barış ve huzur, ekonomik hayatımızdaki rahatlığa ve refaha büyük ölçüde bağlıdır. Birbirimizle husumetlerimizin, kavga ve çatışmalarımızın sona ermesi bile ekonomik iş birlikleri ve ortaklıklar ile mümkün. Uluslararası düzeyde buna reel politik diyorlar. Hangi ülke ile çıkar iş birliği ve ortaklık varsa, o ülke ile aradaki diğer sorunlar birdenbire ortadan kalkıyor. Tersinden bakıldığı zaman da, birileri sizden taviz koparmak istediği, olmadık durumlara razı olmanızı ve kabullenmenizi istediğinde, ekonomik hayatınıza müdahale ediyor.

Hasılı, ne yazık ki, ekonomik hayatımız, bütün yaşantımızı yönetiyor, çekip çeviriyor ve tanzim ediyor. Şahıs olarak da, toplum olarak da, ülke olarak da maalesef, her şeyi ekonomi koordine ve organize ediyor. Arsenikli altın yüzük takmak, gres yağı ile yemek pişirmek, zivtle giysi yıkamak gibi.

Bundan dolayıdır ki, bir süredir ekonomiden söz ediyoruz ve öyle anlaşılıyor ki, ne kadar sürer bilmiyoruz ama ekonomiden söz etmeye bir süre daha devam edeceğiz.

Asgari ücret gündemde olmakla birlikte, süreç devam ediyor ama şu önemli. Kendisine ayrıcalık bahşedilen işçi konfederasyonu, ilk defa, sorumluluğu paylaşarak meşruiyet tesis etmeye başladı. Bu arada, tribünler için top koşturan bazı işçi kuruluşları, her zamanki gibi konuşuyor. Sizin burada okuduğunuz ve daha sonra üç işçi sendikaları konfederasyonu tarafından sahiplenilen vergi konusuyla ilgili yasama süreci şimdilik tamamlandı. Şu anda gündemimizde makroekonomik dengeler var. Yani ekonomi ile ilgili olarak 2020 yılı için iyimser bir beklenti içinde mi olmalıyız? Yoksa bizi sıkıntılı günler mi bekliyor?

Bu yazımızda; milli gelir, işsizlik ve enflasyon ilişkisini anlamaya çalışacağız.  Hemen belirtelim: Çok önemli bir çelişki var: Ekonomik büyüme sağlandığında, milli gelir arttığında, enflasyonun düşmesi, işsizliğin azalması beklenir. Türkiye’de böyle olmuyor. Milli gelir oranında enflasyon düşmüyor, işsizlik azalmıyor ama milli gelir düştüğünde, enflasyon fırlıyor ve işsizlik tavan yapıyor. Bu çelişkiyi mutlaka anlamamız lazım.

Ekonomik Büyüme, İşsizlik ve Enflasyon İlişkisi

Mal ve hizmetlerdeki genişlemeye, kabaca, ekonomik büyüme denir. Ancak mal ve hizmetlerdeki genişlemeyi ekonomik bir değer olarak hesaplamak mümkün olmadığı için, ekonomik büyüme genellikle, mal ve hizmetlerdeki fiyat değişikliklerinden arındırılarak belirlenen, gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) adı verilen bir nicelikle ölçümlenebilir. Bu ölçümleme de hane halklarının harcamalarına bakılarak yapılır. Burada, kişinin satın aldığı ekmeğe bir yıl öncesine göre daha fazla ücret ödemesine bakılmaz. İnsanlar ekmekle birlikte, örneğin pasta da alabiliyor mu diye bakılır.

Teorik olarak bakıldığında; kişiler; kahvaltı etmek için ekmek aldıklarında, ekmekle birlikte, zeytin-peynir-sucuk-bal da alabiliyorsa, kişi başına düşen gelir artmış ve ekonomik büyüme gerçekleşmiş demektir. Tüketim malları arttıkça ve çeşitlendikçe, ülkenin genelinde ekonomik canlılık sağlanacak, üreticiler daha fazla mal üreteceği için daha fazla istihdama ihtiyaç duyacaklardır. Daha fazla üretimde bulunan işletmeciler her bir ürün başına daha yüksek kar elde etmeyi değil, sürümden kazanmak amacıyla daha çok ve daha çeşitli ürün üreterek karlarını arttırmaya yöneleceklerdir. Bunun sonucunda da hem istihdam arttığı için işsizlik azalacak hem de her bir ürünün fiyatı bir önceki yıla göre yükselmediği için enflasyon düşecektir. Kabaca bakıldığında, anılan üç makroekonomik denge arasındaki ilişkiler böyle öngörülmektedir.   

Yıllara göre; milyar $ itibariyle GSYH’ya, $ itibariyle kişi başına düşen GSYH’ya, bir önceki yıla göre ekonomik büyüme oranına, çalışabilir işgücünün ne oranda istihdam edildiğine, tüketici endeksine göre yıllık enflasyon oranlarına, yıllara göre işsizlik oranlarına, ihracatın ithalatı karşılama oranına, cari işlemler dengesinin bir önceki yıla göre milyar $ olarak ne kadar açık verdiğine dair rakamlar aşağıdaki tabloda karşılaştırılmaktadır.

 Yıl

GSYH milyr$

Büyüme %

Kişi Başı $

Değşim %

İstihdam%

İşsizlik%

TÜFE %

İh.İt.%

d.t.açığı mlyar$

2001

201,0

-6,0

3,084

-27,1

 

 

 

 

 

2002

236,3

6,4

3,581

16,1

 

 

 

69,6

-15,5

2003

313,8

5,6

4,698

31,2

 

 

 

68,1

-22,1

2004

403,0

9,6

5,961

26,9

 

 

9,4

64,8

-34,4

2005

499,9

9,0

7,304

22,5

40,6

9,5

7,7

62,9

-43,3

2006

547,8

7,1

7,906

8,2

40,5

9,0

9,7

61,3

-54,0

2007

677,4

5,0

9,656

22,1

40,3

9,2

8,4

63,1

-62,8

2008

776,6

0,8

10,931

13,2

40,4

10,0

10,1

65,4

-69,9

2009

646,9

-4,7

8,980

-17,8

39,8

13,1

6,5

72,5

-38,8

2010

772,4

8,5

10,560

17,6

41,3

11,1

6,4

61,4

-71,7

2011

831,7

11,1

11,205

6,1

43,1

9,1

10,5

56,0

-105,9

2012

871,1

4,8

11,588

3,4

43,6

8,4

2,5

64,5

-84,1

2013

950,4

8,5

12,480

7,7

43,9

9,0

7,0

60,3

-99,9

2014

934,9

5,2

12,112

-2,9

45,5

9,9

6,4

65,1

-84,6

2015

861,9

6,1

11,019

-9,0

46,0

10,3

5,7

69,4

-63,4

2016

862,7

3,2

10,883

-1,2

46,3

10,9

9,9

71,8

-56,1

2017

852,6

7,5

10,616

-2,4

47,1

10,9

15,5

67,1

-76,8

2018

789,0

2,8

9,693

-8,7

47,4

11,0

33,6

75,3

-55,1

 

DİE ile diğer ilgili kuruluşlardan derlediğimiz yukarıdaki tablodaki rakamlara göre, Türkiye, AK Parti iktidarının devam ettiği 17 yılda olağanüstü bir ekonomik büyüme gerçekleştirmiş.  2001 yılında 201 milyar dolar olan GSYH, 2018 yılında 789 milyar dolara yükselmiş. Yaklaşık üç buçuk kat artmış.  Kişi başına düşen GSYH 2001 yılında 3.084 dolar iken, 2018 yılında 9.693 dolara yükselmiş. AK Parti iktidarının en başarılı olduğu bazı yıllarda büyüme rakamı %10’a yaklaşmış ve hatta 2011 yılında %11,1 düzeyini bulmuş. GSMH ise örneğin 2013-2014’te bir trilyon dolara yaklaşmış ki, bu rakamlar, dünyanın en zengin ve en müreffeh ülkelerine Türkiye’yi yaklaştırmış. Dolayısıyla Türkiye, AK Parti iktidarı döneminde, gerçekten de çok büyük bir ekonomik sıçrama gerçekleştirmiş ve dünya devleri arasına girmeyi başarmış.

Bununla birlikte, ekonomik büyüme ile elde edilen bu mucizevi başarı, işsizlik ve enflasyon konusunda aynı başarının gösterilmesine vesile olmamış. Bu durum, bir ülkenin ekonomik istikrarı açısından çok kritiktir. Zira, Türkiye ekonomisinin, yapısal olarak stabilize olmadığına, konjonktürel dalgalanmalara göre iniş çıkışlar yaşadığına mesnet teşkil etmektedir. Nitekim yıllar itibariyle, istikrarlı bir büyüme gözlenmemektedir.

Çalışabilir nüfusun istihdamı 2005 yılından itibaren istikrarlı bir biçimde artmaktadır. 2005’te 40,6 olan oran, 2018’de %47,4’e yükselmektedir. Buna mukabil, bu istikrarlı büyüme işsiz oranlarında düşüşe karşılık gelmemekte ya da istihdam kapasitesinin artması işsiz sayısının azalmasına vesile olmamaktadır. Kuşkusuz ki genç nüfustaki artış hızı, işsiz sayısının azalmasına fırsat vermemektedir. Ama rakamlar bir şey daha ortaya koymaktadır. 2005-2008 arası istihdam oranında ciddi bir değişiklik olmamasına rağmen, işsiz sayısında artış gözlenmektedir. Dolayısıyla, çok değerli bir ekonomik kaynak olan çalışabilir nüfusun yarısından fazlası, atıl halde beklemektedir.

Daha da önemli bir veri şudur: 2009’da -4,7 oranında ekonomide küçülme yaşanmış ama aynı oranda istihdamda daralma olmamış, lakin işsizlik yüksek oranda artmıştır. 2010’dan itibaren ekonomi, %8,5, %11,1, %4,8, %8,5 düzeyinde büyümüş, ama istihdam kapasitesinde ciddi değişiklik olmamış, işsizlik rakamları da azalmamıştır.

Buna mukabil; 2010’da 8,5, 2011’de 11.1 oranında ekonomi büyümüş, ihracatın ithalatı karşılama oranı 2010’da %61,4’ten, 2011’de %56’ya düşmüş, ama dış ticaret açığı 2010’da 71,7 milyar iken 2011’de 105,9 milyar dolara yükselmiş. İthalata dayalı bir tüketim furyası yaşandığından 2012’de büyüme kısılmış, cari işlemler açığı 84,1 milyar dolara düşürülmüş ama 2013’te büyüme %8,5’e yükselince, dış ticaret açığı tekrar 99,9 milyar dolara yükselmiştir. Bu arada da ekonominin kendi kendisini öğütmesine yol açacak bir biçimde, 2012’de %2,5’e düşürülen enflasyon, dört kat birden artarak, ekonomik büyümeden iki kat daha fazla düzeyde 2013’te %7’ye fırlamıştır.

Bunun anlamı şudur: Türkiye’de bütün insanlar canla başla çalışmış, kişi başına gelir 10 binlerin üzerine, hatta 2013’te en yüksek düzey olan 12,480 dolara yükselmiş, refah artmış, insanlar zenginleşmiş ama bunların Türkiye ekonomisine yapısal olarak faydası olmamış.

Eline parayı geçiren ithal malları satın almaya koşmuş: Cep telefonu, telekomünikasyon, internet, çikita muz, benetton t-sort, Jack daniels veya johnnie vakko-nike, maggi-danone, schweppes-sprite, air wick, colgate gibi ürünlerle her yerlerimizi donatmışız. Sonuçta da damla damla kazanılan paralar kucak kucak yurt dışına akmış. Çok çalışmışız, çok kazanmışız ama hiç çalışmayanlar, hiç kazanmayanlar bizim emeklerimizin sefasını, saltanatını sürmüş. 

Diğer yandan, 2014 yılında %5,2 olan büyüme, 2015’te %6,1 düzeyinde gerçekleşmiş ama 2014’te %9,9 olan işsizlik, 2015’te %10,3’e yükselmiştir. Yani, ekonomik büyümenin işsiz sayısının azalmasına katkısı olmamış, müteakip yıllarda da işsizlik oranları artmaya devam etmiştir. 2016’da %3,2 olan büyüme bir kat artarak 2017’de %7,5’e yükselmiş ama 2016’da %9,9 olan enflasyon, 2017’de %15,5’e yükselmiştir.  Esasen etkili önlemler, tam da bu bağlamda alınarak, ekonomi yapısal olarak stabilize hale getirilmelidir.

Sonuç

Bütün rakamlar göstermektedir ki, mucizevi ekonomik büyüme de gerçekleşse, kişi başına gelirde birkaç kat artış da olsa, bütün bu rakamlar; her şeyden önce, ekonominin istikrarının dış ödemeler dengesine bağlı olduğu bilinmeli ve en etkili önlemler, bu noktalarda alınmalıdır.

İkinci olarak, güçlü ve dirençli bir ekonomi, üreten bir ekonomidir. İstihdam yaratan ve üreten ekonomi, hepimiz açısından güvence kaynağıdır. Dünyadaki tüketim eğilimlerine göre ekonomik kaynaklar koordine edilmelidir. Bu koordinasyon ülkemizin hammadde zenginliği ile taçlandırılmalı ve yatırımların bu yöne sevk edilmesi sağlanmalıdır.

Ülkemiz bir tarım ülkesidir. Tarım demek arpa, buğday yetiştirmek demek değildir. Tarım sektörünü gıda sektörü ile birlikte düşünmek elzemdir. Böylece iki sektör arasındaki koordinasyon, daha doğrusu simbiyoz ilişkiler, iki sektörün de dünya çapında rekabet kapasitesine kavuşmasına vesile olacaktır. Ayrıca tarım sektörü; teknik tekstil gibi, kozmetik ve parfüm sanayi gibi, ülkemizin biyolojik çeşitliliği ve zenginliğine paralel olarak hızla geliştirilmelidir. Onlarca yıldır Isparta’nın, Burdur’un gülleri, lavantaları sayesinde Fransa, dünya kozmetik devi haline gelmiştir. Ülkemizdeki biyolojik tür ve çeşitlilik, medikal sanayi bağlamında da çok büyük bir potansiyel arz etmektedir ki, bütün bu sektörler; otomobil, süpürge, buzdolabı gibi ev eşyalarından çok daha fazla geleceği ve ayrıcalığı olan üretim alanlarıdır.  

Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
ÇOK OKUNANLAR
FACEBOOK'TA EMEKÇİ TERİ
TWITTER'DA EMEKÇİ TERİ
KÖŞE YAZARLARIMIZ
Hüseyin Öz
EKONOMİ, İLLE DE EKONOMİ
Mustafa Arif
İŞÇİ SENDİKALARININ KADİM TEORİSYENİ İBN-İ HALDUN
Neşe Yıldız
25 KASIM KADINA KARŞI ŞİDDETLE MÜCADELE ULUSLARARASI GÜNÜ’NÜN AKLA GETİRDİKLERİ
Eyüp Karaderili
SENDİKAL HAREKET, BİRLİK-BERABERLİK VE MÜCADELEDE SORUMLULUK ALMAK
Mehmet Şahin
ENDÜSTRİYEL İLİŞKİLER KURULLARI
Devlet Sert
ÇAĞDAŞ KÖLELİK: TAŞERONLUK
Yahya Osmanoğlu
”Azmin Kurduğu Acz’in Yıktığı Şehirler”e Dair...
ÇOK YORUMLANANLAR
BİLGİ BANKASI
TAŞERON İŞÇİLERİMİZİN İHTİYAÇ DUYDUĞU SORU ve CEVAPLAR ÇALIŞAN REHBERİ SOSYAL GÜVENLİK KURUMU KANUNLAR - Devlet Memurları Kanunu - İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu - İşsizlik Sigortası Kanunu - Kamu Görevleri Kanunu - İş Kanunu - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu - Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu - Türkiye İş Kurumu Kanunu - Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun
Emekçi Teri
KünyeKünye Ä°letiÅŸimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri